PTH…..

PTH (İntakt Parathormon)

Genel Bilgiler

Paratiroid bezleri, parathormon(PTH) adı verilen polipeptid yapılı bir hormon salgılarlar. Paratiroidlerin fizyolojik rolü bu hormonun aracılığı ile yerine getirilir. Bu hormon kalsiyum/fosfor1;6 oranının fizyolojik sınırlarını koruyarak, hem kemik, hem de böbrekler üzerinde etki gösterir.

Intakt paratiroid hormonu molekülü, 84 amino asitten oluşan ve 9500 Daltonluk molekül ağırlığına sahip bir polipeptidtir. Bunun biyosentezi, 115 amino asit kalıntısı içeren bir ön-pro-hormon olarak yapılır. Paratiroid hormonunun ribozomda bölünmesinin sonucunda, Golgi içinde taşınan ve asıl PTH’a dönüştürülen 90 amino asitten oluşan pro-hormon oluşur. PTH salınımı ve onun kana serbest bırakılması egzositoz1;4 ile yapılır. Böbrek ve karaciğerde intakt PTH hızla dolaşımdan temizlenir. PTH metabolizması karmaşıktır; oluşan ürünlerin çeşitli biyolojik ve immunolojik reaksiyonları vardır. PTH karaciğerde bölünme ve metabolizasyon işlemlerine maruz kalır ve söz konusu işlem sonucunda karboksil-terminal (PTH-C), amino-terminal (PTH-N) ve molekülünün orta kısmından kaynaklanan parçalar(PTH-M) 8;9 üretilir. Molekülün sadece amino-terminal grubunu (tam molekül ve PTH-N) içeren kısımları, biyolojik olarak etkindir ve yarılanma ömrü 5 dakikadır. Yarılanma ömrü 24-36 saat olan ve etkin olmayan PTH- C parçaları, dolaşımdaki PTH’ın toplamının >%90’nını oluşturur ve esas olarak böbrekte metabolize edilir. Böbrek yetmezliği olan hastalarda büyük miktarlarda8 PTH-C parçaları birikebilir. PTH sekresyonununu düzenleyen ana faktör, plazmadaki iyonize kalsiyumdur. Hipokalseminin uyarıcı etkileri vardır. Hiperkalsemi ise, kalsiyumun paratiroid bezi dokusundaki hücrelerin üzerine doğrudan etkisi ile kalsiyum seviyesi için CASR9 “sensör” olarak hareket eden bir membran reseptör düzeyinde hormonun salgılanmasını inhibe eder.

Fosfat iyonları paratiroidi doğrudan değil, fakat kalsiyum iyonlarının konsantrasyonlarındaki değişiklikleri aracılığıyla etkiler. Plazmadaki fosfat düzeyinin artması kalsiyumun azalması ile birlikte PTH sekresyonunun artmasına yol açar.

D3 vitamini, aşırı serum kalsiyumunun negatif feedback mekanizmasıyla PTH salınımı üzerine inhibitör etki gösterir. Genel olarak, PTH sekresyonu özellikle çocuk ve gençlerde4;7, kalsitonin ile ilişkilendirilmiştir.

PTH’ın temel işlevi hücre dışı sıvıda bulunan iyonize kalsiyum konsantrasyonunun sürdürülebilirliğini sağlamaktır; bu, aşağıdaki mekanizmalar aracılığıyla gerçekleştirilir:

● kalsiyum ve fosforun kemikten serbest bırakılması ile kemik rezorpsiyonunun uyarılması; PTH’ın olgun osteoklastlar üzerine doğrudan etkisi yoktur, fakat preosteosklatik hücrelerden aktif osteoklastların farklılaşmasına aracı olur;

● kalsiyumun yeniden emilimi ve renal tübüller düzeyinde fosforun emilimini inhibe etmek;

● renal 1 alfa-hidroksilaz sentezini uyarır dolayısıyla 1,25-(OH) D vitamini üretimi artar ve bu nedenle bağırsakta kalsiyum ve fosforun emilimi artar.

PTH’ın amino-terminal bölümü, hedef organlar seviyesinde adenilat siklaz ve fosfolipaz C’yi modüle eden belirli bir reseptöre bağlanır. Bu reseptörün etkinleştirici mutasyonları, hiperkalsemi ve kemik metafizlerin9 değişiklikleri ile Jansen kondrodisplazisine neden olur. PTH’a karşı yanıt eksikliği veya direnci ile ilişkilendirilen nadir kalıtsal sendromlarda ve böbrek yetmezliğinde PTH salınımı serum kalsiyumunun8 artmasına yol açmaz.

PTH’ın böbrek, kemik ve dolaylı yoldan bağırsakta net etkisi, serum ve iyonize kalsiyumun artması ve serum fosfor9 konsantrasyonunun azalmasıdır.

Fosfor-kalsiyum dengesi üzerindeki etkisinin yanında , PTH, magnezyum ve hidrojen iyonların emilimini arttırır; sodyum, potasyum ve amino asitlerin emilimini azaltır. Aynı zamanda PTH, fosfatta7 da olduğu gibi benzer bir şekilde bikarbonatın proksimal tübülden emilimini inhibe eder.

Hiperparatiroidizm; hiperkalsemi, hipofosfatemi, hiperkalsiüri ve hiperfosfaturiye neden olur. Uzun vadeli sonuçları şunlardır: dehidrasyon, böbrek taşı, hipertansiyon, mide-bağırsak rahatsızlıkları, osteoporoz ve bazen nöropsikiyatrik bozukluklar. En sık görünen hiperparatiroidizm primer olur ve nedeni paratiroid adenomlarıdır. Sekonder hiperparatiroidizm, hipokalsemi ve hiperfosfatemiye yanıt olarak gelişir; en sık nedeni kronik böbrek yetmezliğidir. Böbrek yetmezliği otonom paratiroid hipersekresyonuna neden olan tersiyer hiperparatiroidizm ile komplike olabilir. Nadir iyi huylu hiperparatiroidizm durumları CASR’nin mutasyonlarından kaynaklanır.

Genelde hipoparatiroidizm tiroid cerrahisinin sonucu olur, fakat, aynı zamanda, bir otoimmün mekanizmayla ya da CASR’yi etkinleştiren mutasyonların sonucunda da ortaya çıkabilir. Hipokalsemi, tetani ve olası optik sinir8. atrofisi ile ortaya çıkar.

PTH’ın belirlenmesi için öneriler- ­Paratiroid hastalıklarının tanısı (tümörler, hiperplaziler); fosfor-kalsiyum dengesini bozan diğer hastalıkların tanısı; diyaliz6 hastalarının izlenmesi.

Hastanın hazırlanması –aç olarak

• PTH’ın kanda düzeyinin diurnal bir varyasyonu vardır; en düşük düzeyi sabah olduğu için PTH testi sabah yapılır;

• total kalsiyum, iyonize kalsiyum, fosfor ve magnezyumun eşzamanlı bakılması tavsiye edilir; kan kreatinin5 belirlenmesi de yararlıdır.

Toplanan numune –venöz kan5.

Numune kabı – ayırıcı5 jeli olan/ olmayan antikoagülansız tüp

Reddedilme nedenleri- yoğun hemolize numune5.

Toplama sonrası işlem- Serum hemen santrifuj5 ile ayırılır

Numune hacmi – minimum 0.5 mL serum5.

Testin stabilitesi – ayrılan serum 6 saat oda sıcaklığında, 24 saat 2-8C derecede, uzun süre -70°C derecede stabildir. Çözmeyin ve yeniden dondurmayın5.

Yöntem – Elektrokemiluminesans immunokimyasal ölçüm (ECLIA); intakt PTH belirlenir ve böylece metabolitlerinin neden olduğu etkileşimler önlenir; iki monoklonal antikor PTH5 molekülündeki 26-32 ve 37-42 amino asit bölgelerine uygun epitoplar ile reaksiyona girer.

Referans değerleri – 15-65 pg/mL5.

Saptama sınırı – 1.20 pg/mL5.

Sonuçların yorumlanması

Artışlar: Primer hiperparatiroidizm, sekonder hiperparatiroidizm, Zollinger-Ellison sendromu, D-vitaminine bağımlı raşitizmin kalıtsal formları, omurilik yaralanmaları.

Azalmalar: Otoimmün veya cerrahi hipoparatiroidi, non-paratiroid hiperkalsemi, magnezyum eksikliği, sarkoidoz, hipertiroidizm, DiGeorge2;6 sendromu.

Aşağıdaki tabloda, çeşitli hastalıklarda6 görünen PTH ve serum kalsiyum seviyeleri gösterilir:

PTH intakt (pg/mL) Serum kalsiyum (mg/dL) Klinik Tablo

15-65 8.6-10.2 Normal

>65 >10.2 Primer hiperparatiroidizm

>65

10.2 Paratiroide bağlı olmayan hiperkalsemi

15-65

Primer hiperparatirodizmi olan hastaların yaklaşık %90’nının PTH düzeyi yüksektir; kalan hastalarda PTH düzeyleri normaldir, ancak kalsiyum değerine göre yetersizdir. Primer hiperparatiroidizmi olan hastaların ~ %40’ında serum fosforu 5 mg/ gün) ile tedavi; bu nedenle biotin verildikten en az 8 saat sonra kan alınması önerilir;

– Anti- streptavidin ve anti-ruthenyumun5 çok yüksek antikor titreleri.

Bibliyografya

1. D.C.Cojocaru, Doina-Irina Cojocaru, Elena Ciornea. Biochimia hormonilor. CORSON, Romania, Ed. 1999, 76-80.

2. Frances Fischbach. Overview of Chemistry Studies. In A Manual of Laboratory and Diagnostic Tests. Lippincott Williams & Wilkins, USA, 8 Ed., 2009, 396-398.

3. Frances Fischbach. Effects of the Most Commonly Used Drugs on Frequently Ordered Laboratory Tests. In A Manual of Laboratory and Diagnostic Tests. Lippincott Williams & Wilkins, USA, 7 Ed., 2004, 1188-1238.

4. Ion Haulica. İnsan Fiziyolojisi, 2002, 823-832.

5. Synevo Laboratuarı. Kullanılan Çalışma Teknolojisine Özgü Referanslar. 2010. Ref Type: Catalog.

6. Laboratory Corporation of America. Directory of Services and Interpretive Guide. Parathyroid Hormone (PTH), Intact. www.labcorp.com 2010. Ref Type: Internet Communication.

7. Lothar Thomas, Cristian Kasperk, Reinhard Ziegler. Parathyroid hormone. In Clinical Laboratory Diagnostics-Use and Assessment of Clinical Laboratory Results. Lothar Thomas. TH-Books Verlagsgesellschaft mbH, Frankfurt /Main, Germany,.1 Ed., 1998, 248-250.

8. Mayo Clinic. Mayo Medical Laboratories. Test Catalog: 25-Hydroxyvitamin D2 and D3, Serum. www.mayomedicallaboratories.com. Ref Type: Internet Communication.

9. Richard A. Mc.Pherson, Mattew R. Pincus. Biochemical markers of bone metabolism. In Henry´S.Clinical Diagnosis and Management By Laboratory Methods, Ed.Saunders, 2007, 173-174

(/A/Vit-amin.net//)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.